ANG AKON LIMA KA REALIDAD

Indi bala nga manami mangabuhi nga yara sa luyo sang imo mga pinalangga, ayhan sa tupad sang imo nga uyab ukon mga kabataan man.

Sang gamay pa ako, akon natandaan kon daw ano kanami sang pamatyag nga ara ka sa luyo sang imo ginikanan. Wala ka sing may ginapaminsar nga madalom kundi nga ang gusto mo lang mag hampang, mag kaon kag mag tulog. Wala sang damo nga gamo. Wala sa sang mga bagay nga dapat atindiron. Naga hulat ka lang nga gisingon kon aga para paliguan, daw sa ano kanami batyagon sang pag paligo sang isa ka iloy, ang iya mga hapulass kag pag habon sa imo naga dala say seguridad kag pag palangga.

Apang naga lakat ang tinion, naga tubo ang mga hilamon kag naga pamunga ang mga tanom. Subong man sang kasapatan, naga damo sila kag kon kis a naga alap lag.

Indi na masaysay kon ano ang mga kabudlay ang akon naagyan. Piho gid ako may ara man nga tawo nga makahambal nga mas ma budlay pa gid ang iya inagyan, apang may yara man nga masulhay ang pag pangabuhi sugod sang umpisa tubtob nga sila nakaintindi na sa pag panglakaton diri duta. Kasakit, pag antos, pangabudlay, gutom, pag pa balhas para lang makakaon, pag yaguta kag pag pasipala sa imo isig katawo. Wala sing katapusan nga gamo. Yara ina sa kabuhi, wala nagapa bilin nga inosenti ang tawo, naga batyag indi kag naga huna huna sang mga bagay nga gakatabo.


Nagligad nga benti nuebi anyos na, pila na ka milyon ang nag taliwan kadungan man sang nag kalabuhi diri sa kalubutan. Madamo sang pamangkot, madamo man ang sabat pero wala naga hilibaot. Gani ang tagsa tagsa naga handom na lang una para sa iya kaugalingon kag ikaduha para sa iya mga pinalangga. Madamo gid ang tawo nga naga kinahanglan sang oppurtunitad para mabuhi sang maayo, layo sa malain nga pamaagi sang pag kabuhi, kag desente nga kabuhi. Sa sulod sang halos tatlo na ka dekada nga pag pang lakaton , gamay pa gid lang ang akon nahibaloan, nalab-ot kag naambitan sa sining kabuhi. Pero bisan diutay lang ang naagom ko kag na experyensyahan sa pag pangabuhi akon lang nga buot ini ipa hayag ini kag kabay nga ang maka basa sini maka pang huna huna nahanongod sa kabuhi kag sa iya rason sini.

Nag umpisa ang tanan sa PANG HUNA HUNA, Ikaduwa sa BALATYAGON, Ikatatlo sa RESPONSIBILIDAD, Ikap at sa paging INDEPENDYENTE kag ikalima sa pag PAG PADAYON PANG HUNA HUNA.

Buang lang ang wala naga pang huna huna, tongod wala ini maka intindi nga kaladlawan ang iya ginahimo kag wala sing kapuslanan. Ngaa bala kinanlan gid mag pang huna huna sang tawo sang iya kabuhi? Tungod para maangkon niya ang paghidaet kag kalipay, maging mauswag siya kag sa sina mapa ambit niya sa iban ang kaayo sang kabuhi sa iya. Indi rason nga mango ukon gungo ang utok sang isa ka tawo nga indi niya maintindihan ang mga dapat niya tun an ukon intindihon, ini tungod nga ang iya pang huna huna indi luyag nga siya mag pangabudlay sa pag paminsar kag pag bulay bulay sang mga bagay. Ayhan magasiling siya sa iya paminsaron “nga a bala nga pabudlayan ko pa ang akon kaugalingon kon pwedi man lang nga indi”.

Gamhanan ang balatyagon. Naga sakop ini sang imo paminsaron, panulok, panamil, pamatin-an kag mismo ang imo pamatyagan. Gin desensyo ang tawo nga balanse, suno sa iya gina batyag iya mabal an kong may mga bagay nga naga tublag sa iya kabuhi. Diri naga umpisa ang pag pahayag, pag upod sa kalipay, pag inaway okon pa- isa bilang pamilya kag komunidad.

Wala sang gulpyada nga responsibilidad. Naga tubo ini. Samtang lamharon pa, indi mo ma appresyar kag mabatyagan. Pero samtang naga labtong ini kag naga ka luto, kinahanglan nga imo mahibaloan mag dala sini kay kon indi maga hatag ini sang madamo nga klase nga komplikasyon okun ang gintawag nga kapid sang pag ka irresponsible. Manami batyagon kon ikaw isa ka responsible nga tawo, madamo ang imo mapa lipay kay tungod gina sakdag mo sila pamaagi sa pag himo sang naga ka dapat kag naka angay. Sa umpisa manlang mabulo budlay pero sa pag padayon mo hakwat sini, ikaw maanad na man lang.

Ang paging independyente naman indi lamang naga kahulogan sa pisikal nga aspeto kundi sa pang huna huna kag balatyagon man. Ayhan mabuhi ikaw nga naga isahanon pero indi ikaw mabuhi nga wala sang mga bagay nga naga hatag kalipay sa imo paminsaron kag balatyagon. Indi madali ang pag lutas, masami ang luha kaupod sini. Pero sa tagsa ka luha nga naga agay sa imo guya naga esplekar ini sang dapat mo maintindihan kag naga pa usbong sang isa ka kusog para ikaw maka tindog para sa imo kaugalingon.

Amo gani nga wala naga untat ang pag gin hawa, pag tiyog sang kalibutan kag pang pang huna huna. Indi ka mag untat, mag paminsar ka, sang mga bagay nga gusto mo himuon kag sa adlaw adlaw tinguhae nga ubrahon ini kag batyagon mo nga ang mga handom mo indi malayo tungod ikaw naga pang lakaton padulong didto. Samtang wala mo ginapbay an ang imo kaugalingon kag wala mo gina apid ang imo kabuhi sa mga bagay diri sa kalibutan nga umalagi lang. Padayona ang pag pang huna huna, padayona ang pag panglakaton. Tubtob nga makalab ot ka sa gintakna mo sa imo kabuhi.

by: bodengdeng